အသည္းအဆီဖံုးေရာဂါဆုိတာ တကယ္ေတာ့ အသည္းတခုလံုးကို အဆီေတြဖံုး လႊမ္းေ န တာမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။ အသည္းထဲက ဆဲလ္တခ်ဳိ႕မွာ အဆီအိတ္ဥေလးေတြ စုေ၀းေ နျခင္း သာျဖစ္ပါတယ္။ က်န္းမာတဲ့လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ အသည္းထဲမွာ အဆီဥစုေန တဲ့ အသည္းဆဲလ္ အနည္းငယ္သာရွိပါတယ္(သို ့မဟုတ္)မရွိသေလာက္လြန္စြာ နည္းပါး ပါတယ္။
< အသည္အဆီဖံုးရျခင္းအေၾကာင္းမ်ားမွာ… >
(၁) Alcoholic Stea-tohepatitis (ေခၚ) အရက္ အလြန္အကၽြံေသာက္ျခင္းေၾကာင့္
အသည္းမွာဒဏ္ရာျဖစ္လာတဲ့ အသည္းအ ဆီဖံုး ေရာဂါတစ္မ်ိဳးပါ။ (၂)
Non-alcoholic steato-hepotitis(NASH) (ေခၚ) အရက္ေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ သာမန္ လူမ်ားတြင္ ျဖစ္ေသာ အဆီဖံုးေရာဂါတစ္မ်ိဳးပါ။ အထူးသျဖင့္ အ၀လြန္သူ၊ လမ္းေ လွ်ာက္နည္းသူ၊ ကုိယ္လက္လႈပ္ရွားမႈနည္းသူ၊ အအိပ္အေန လြန္ကဲသူ၊ အဆီအ စိမ့္ အစားမ်ားသူ၊ ဇိမ္ခံလြန္းသူ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုး၊ ေသြးအတြင္း အဆီမ်ားသူ ႏွင့္ အသက္ ၅၀ေက်ာ္ အမ်ဳိး သမီးေတြမွာ ပိုၿပီးအျဖစ္မ်ားၾကပါတယ္။ (၃) Acute Fatty Liver (ေခၚ)
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္မွာ အလြန္ဆုိးရြားတဲ့ အသည္းအဆီ ဖံုး ေရာဂါတစ္မ်ိဳးပါ။
< ေရာဂါလကၡဏာမ်ား… >
လူအမ်ားစုမွာ ေရာဂါလကၡဏာမျပၾကပါဘူး။ အသည္းအင္ဇုိင္းမ်ား ျမင့္တက္သည့္ အခါမွသာ ရင္းေခါင္း၏ လက်ာ္ဘက္ အေပၚပိုင္းမွ တင္းက်ပ္ျခင္း၊ လက်ာ္ဘက္္ ရင္ ဘတ္ ေအာက္ပုိင္း မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ အတန္ငယ္နာက်င္ျခင္း၊ အားနည္းျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ ႏံုးခ်ိလာျခင္း စသျဖင့္ခံစားရပါတယ္။ ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါ လကၡဏာ မ်ား စတင္ခံစားရခ်ိန္မွာ အသည္း ႀကီး႐ံုကလြဲၿပီး ဘာမွမျဖစ္ေသးေ သာ္ လည္း၊ အခ်ိန္ၾကာလာတာနဲ ့အမွ် အသည္းေျခာက္လာနိုင္ပါတယ္။ အသည္းေျခာက္ လာၿပီ ဆုိရင္ေတာ့ ေဖာ္ျပပါေရာဂါလကၡဏာေတြအျပင္ ေနာက္ဆက္တြဲဆုိးက်ဳိး မ်ားအျဖစ္ အသားအေရေပၚမွာ အနီစက္၊ အညိုကြက္ မ်ားေပၚလာျခ င္း၊ ေသြးယို လြယ္ျခင္း၊ ေရဖ်ဥ္းစြဲ၊ ဝမ္းအမည္းသြား၊ ေသြးအန္၊ မ်က္လံုးဝါ၊ အသားဟင္းေတြ အစားမ်ားတဲ့အခါ ဝမ္းခ်ဳပ္လာျပီး သတိလစ္ခ်င္သလိုျဖစ္ျခင္း၊ အိပ္ေဆး(သို ့မ ဟုတ္)ဘယေဆးေတြေသာက္ရင္ အေျခအေနဆုိးလာၿပီး သတိလစ္ ခ်င္သလိုျ ဖစ္ျခင္း၊ ႂကြက္သားေတြေပ်ာ့ၿပီး အထုိင္အထခက္ျခင္း စသည္တို ့ကို ခံစားရပါတယ္။ အသည္းေျခာက္ရာကေန အသည္းကင္ဆာ ကူးသြားႏုိင္သလုိ အသည္းအဆီဖံုးေရာဂါ ကလည္း အသည္းကင္ဆာအျဖစ္သို ့ ကူးေျပာင္းသြားႏုိင္ပါတယ္။
< ကာကြယ္နည္း… >
အရက္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ သည္းအဆီဖံုးျခင္းကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ အရက္ျဖတ္ ရပါ မယ္။မေသာက္ဘဲမေနနိုင္ပါက၊ တစ္ေန႔မွာ တစ္ယူနစ္(သို ့မဟုတ္)၂၅ မီလီ လီ တာ(သို ့မဟုတ္)ေရေႏြးၾကမ္း တစ္ခြက္ပမာဏမွ်သာေသာက္ပါ။ ၀ိုင္ၾကိဳက္သူမ်ားက တစ္ေန ့ကို ၇၀-၈၀ မီလီ လီတာပမာဏထက္ပိုမေသာက္ရ။ ဘီယာေသာက္သူ မ်ားအဖို ့ တစ္ေန ့ကို ဘီယာမတ္ခြက္ ၏ တစ္ဝက္ေလာက္သာ ေသာက္ပါ။ ထိုပ မာ ဏမ်ားထက္ ပိုမေသာက္ပါႏွင့္။ တစ္ပတ္လွ်င္ နာရီဝက္ခန္႔ သုံးႀကိမ္မွ ငါးႀကိမ္အထိ
စက္ဘီးစီးျခင္း၊ ခပ္သြက္သြက္လမ္းေလွ်ာက္ျခင္း၊ ေျပးျခင္းႏွင့္ အေလးမျခင္း မ်ိဳးတို႔ ကို ျပဳလုပ္ပါ။ ဆီးခ်ိဳ၊ ႏွလံုး၊ ေသြးတိုးေရာဂါ မ်ားကလည္း အသည္းအဆီဖံုးျခင္းႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတာမို ့ ထိုေရာဂါမ်ားမျဖစ္ေအာင္ ဆင္ျခင္ေနထိုင္သင့္ပါတယ္။
< ကုသနည္း… >
အသည္းအဆီဖံုးျခင္းအတြက္ အသည္းစစ္ေဆးျခင္း၊ အာထရာလ္ေဆာင္း
ရိုက္၍စစ္ေဆးျခင္း၊ ေသြးအတြင္းအဆီ မ်ား/မမ်ား စစ္ ေဆးျခင္း၊ CT Scan MRI
စက္ျဖင့္ အသည္းထဲက အဆီပမာဏကို စစ္ေဆးျခင္း၊ အဆီဖံုးေနတဲ့အသည္း
ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ေျခာက္ေနတယ္ဆုိတာကို သိရေအာင္ အသည္းအသားစကို Biopsy ယူ၍
စစ္ေဆးျခင္း၊ Fibro-scan ဖတ္၍စစ္ေဆးျခင္း တို ့ အျပင္ အသည္းက်စ္တာကို
တုိင္းတဲ့စက္ျဖင့္လည္း စစ္ေဆးကာ ေရာဂါကိုကုသေလ့ရွိပါတယ္။တခ်ဳိ႕ဘယေ ဆး မ်ားက အသည္း အဆီဖံုးေရာဂါရႏိုင္သလို၊ အေနာက္တုိင္းေဆးေတြမွာလည္း အသည္းအဆီဖံုးေရာဂါရနိုင္တဲ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြရွိေန ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေစ်း ကြက္ ကဖယ္လုိက္တဲ့ေဆးတြကို အထူးသတိျပဳေရွာင္ရွားတတ္ဖို ့လိုပါတယ္။ ဆရာ၀န္၏ ညႊန္ၾကားခ်က္ အတိုင္းသာ ေဆးညႊန္းသံုးစြဲပါ။
< ေဆာင္ရန္/ေရွာင္ရန္ အစားအစာမ်ား… >
အမွ်င္မ်ားတဲ့ ဟင္းႏုနယ္ရြက္လို အစိမ္းေရာင္ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား၊ အသီးအႏွံ မ်ား ႏွင့္ အေစ့အဆံမ်ားကို မ်ားမ်ားစားပါ။ အနီေရာင္ရွိေသာ အသားမ်ား၊ ငါး ႏွင့္ အခြံမာပင္လယ္စာမ်ားကို ေသခ်ာက်က္ေအာင္ခ်က္ျပဳတ္္စားပါ။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ။
အဆီနညး္ေသာအသားျဖစ္တဲ့ အေရခြံဆုတ္ထားေသာ ၾကက္သားစားပါ။ ငါး၊ ၾကက္ဥ အကာ ႏွင့္ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳးတို ့ကိုုစားပါ။ အဆီ ထုတ္ထားေသာ နို ့ႏွင့္ ႏို ့ထြက္ပ စၥည္း မ်ားကိုသာစားပါ။ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ အသီးအႏွံမ်ားျဖစ္တဲ့ အခြံ မာ သီး၊ ေထာ ပတ္သီးတို ့စားပါ။ ပဲပိစပ္၊ ေျပာင္းဖူး စားပါ။ သၾကားမ်ားေသာ အစား အစာမ်ားျဖစ္တဲ့ ဘီစကစ္၊ ဒိုးနတ္၊ ကိတ္မုန္ ့ ႏွင့္ အျခား တာရွည္ခံေအာင္ ျပဳလုပ္ ထားေသာမုန္ ့မ်ားကိုေရွာင္ပါ။ အမဲဆီ၊ ဝက္ဆီ တို ့ကို ေရွာင္ပါ။ ပဲဆီ၊ ႏွမ္းဆီမ်ားထက္
ေနၾကာဆီ ႏွင့္ သံလြင္ဆီတို ့ကိုသာ စားပါ။ ဥအႏွစ္ ႏွင့္ မလိုင္တို ့ကိုေရွာင္ပါ။ ကာ ဗြန္ျဖင့္ျပဳလုပ္ဖန္တီးထားေသာ အခ်ိဳရည္မ်ားကို ေရွာင္ပါ။
< အသည္းအဆီဖံုးျခင္းအတြက္ ျမန္မာ့ေဆးစြမ္းေကာင္းမ်ား >
(၁) “အသည္းအူ လဲလူ” ဟုေခၚညႊန္းေလ့ရွိျပီး လဲလူပင္က အသည္းေရာင္၊ အ သည္းအဆီဖံုး၊ အသည္းႀကီး၊ အသည္းေျခာက္၊ အသည္းကင္ဆာ စတဲ့ အ သည္းေ ရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္သာမက၊ အစာအိမ္၊ အူသိမ္၊ အူမေတြမွာ ျဖစ္တဲ့ေရာဂါေတြ ပါ ေပ်ာက္ ကင္း သက္သာနိုင္ပါတယ္။ လဲလူပင္အရြက္သာမက၊ အျမစ္အပါ အ၀င္ တပင္လံုး (ပဥၥ ၅ပါးစလံုး) ေဆးဖက္၀င္ပါတယ္။ လဲလူ ရြက္ လက္တဆုပ္စာ ကို ေရစင္စင္ေဆးျပီးေနာက္ ႏွစ္သက္သလို ဟင္းခ်ိိဳခ်က္ေသာက္၊ ျပဳတ္တို႔၊ ငါးရံ ့နဲ႔ ဟင္းခ်က္စားပါ။ ထိုအရြက္ လက္တဆုပ္စာပမာဏကို သံုးခြက္တခြက္တင္ က်ိဳေ သာက္ပါ။ (လဲလူပင္မ်ားကို ေရစႀကိဳနယ္တြင္ လဲလူဖို၊ လဲလူမ ဟူ၍ အဖိုပင္ ႏွင့္ အမပင္တို ့ေတြ ့ရွိနိုင္ပါတယ္။ ရန္ကုန္တိုင္း၊ လွည္ကူးျမိဳ ့နယ္၏ ငါးဆူေတာင္ ဖက္ မွာလည္းေကာင္း၊ အင္းစိန္ ျမိဳ ့နယ္ တညင္းကုန္း ဘူတာေစ်း၏ ကုန္စိမ္းေရာင္းတဲ့ ဟင္းရြက္သည္ေတြဆီမွာ လည္းေကာင္း ၀ယ္ယူရရွိနုိင္ပါတယ္)
(၂) ေတာင္ဆီးျဖဴပင္ လက္တစ္ဆုပ္စာကို ေရ ႏွင့္ သံုးခြက္ တစ္ခြက္တင္က်ိဳ၍
ေသာက္ပါ။ ျပီးလွ်င္ ေခ်ာကလက္စားပါ။ ထို ့ ေနာက္ ကြ်ဲေကာသီးစားပါ။ (တစ္လ တိ တိ ထိုသို ့အစဥ္လိုက္စားေပးရပါမယ္) ယခုလို ေတာင္ဆီးျဖဴပင္ကို သံုးခြက္တစ္ခြက္ တင္ က်ိဳေသာက္ျပီး ေခ်ာကလက္စားလိုက္ပါက အသည္းမွာ ေခ်ာကလက္တို ့ကပ္ေ နပါလိမ့္မယ္။ ထို ့ေနာက္ ကြ်ဲေကာသီးစားလိုက္ တဲ့အခါ အသည္းမွာကပ္ေန တဲ့ ေခ်ာ ကလက္အျပင္ အဆီတို ့ကိုပါ တိုက္စားသြားျခင္းျဖင့္ အသည္းတြင္ဖံုးေနေသာ အဆီ မ်ား ကြယ္ေပ်ာက္သြားပါလိမ့္မယ္။
(၃) လိေမၼာ္သီး စားပါ။ လိေမၼာ္သီးက အသည္းအဆီဖံုးေရာဂါအတြက္သာမက၊ အ သည္းႀကီးျခင္း၊ ဆီးေက်ာက္တည္ေရာဂါ၊ သည္းေျခအိတ္ေက်ာက္တည္ ေရာဂါမ်ား အတြက္ပါ လြန္စြာသင့္ေလ်ာ္ပါတယ္။
(ေဆာင္းပါးရွင္…ေပါက္ေပါက္္..မွ်ေ၀သည္)
